Facebook

Twitter

YouTube

ul. Poznańska 30, 63-300 Pleszew, 62 508 13 30

Borelioza fakty i mity

Sezon kleszczowy trwa od marca do listopada. W maju i czerwcu kleszcze wykazują największą aktywność i jest ich najwięcej. Panują wtedy idealne warunki: jest ciepło i wilgotno. Zapadają w letarg gdy temperatura spada poniżej 4oC i przesypiają zimową porę.

Należy pamiętać, że jesteśmy w stanie zobaczyć tzw. „gołym okiem” dorosłego kleszcza. Larwa kleszcza ma 0,5 mm jest jasnobrązowa praktycznie w odcieniu skóry. Nimfa ma wielkość ziarenka piasku. Zarówno larwę jak i nimfę zobaczymy dopiero gdy się pożywi i napęcznieje.

Kleszcze potrafią się chować w fałdach skóry. najczęściej wybierają pachwiny, pachy zgięcia kolan lub łokci albo głowę. Ponadto ich ślina ma działanie znieczulające. Borelioza jest chorobą przewlekłą, która może doprowadzić do śmierci. Nie można bagatelizować jej objawów, choć z drugiej strony nie zawsze łatwo je rozpoznać. Zakażenie następuje na skutek ukąszenia kleszcza, który jest nosicielem boreliozy (nie każdy kleszcz jest nosicielem choroby szacuje się, że ok. kilkunastu procent kleszczy jest nosicielami).

Niezależnie od tego najlepiej unikać kontaktu z kleszczami.

Wbrew pozorom nie czają się one na nas na drzewach. Praktycznie nigdy nie bytują wyżej niż 1,5 metra nad ziemią, a najczęściej znajdziemy je po prostu na wysokich trawach lub w krzakach.

Kleszcze są ślepe, wbrew obiegowej opinii nie przyciągają ani nie odstraszają ich określone kolory ubrań. Wyczuwają zapachy, feromony, ciepło czy stężenie dwutlenku węgla.

Metody ochrony:

1. odstraszacze – najskuteczniejsze preparaty antykleszczowe zawierają substancję DEET.

2. odpowiednie ubranie – bluzka lub koszula z długim rękawem, długie spodnie, kryte buty.

3. dokładne oglądanie całego ciała – po powrocie ze spaceru najlepiej wziąć prysznic zanim kleszcz zacznie żerować wędruje po skórze, najłatwiej go wtedy zobaczyć i spłukać. Jeśli kleszcz zdążył się wkłuć należy wyciągnąć go specjalnym narzędziem lub pensetą. W żadnym wypadku nie należy kleszcza smarować tłuszczem lub spirytusem. takie działania mogą spowodować, że kleszcz zacznie wymiotować i szybciej dojdzie do zakażenia.

4. Na chwilę obecna nie ma szczepionki p/ko boreliozie. Jest tylko preparat zabezpieczający przeciwko innej chorobie wywoływanej przez kleszcze – zapalenie mózgu i opon mózgowych.

Jeśli mieszkamy na terenie gdzie występują skupiska kleszczy lub zamierzamy dłużej tam przebywać (Warmia, Mazury, Podlasie, Białowieża, Suwalszczyzna, Dolny Śląsk). Szczepienia warto zacząć zimą i wziąć 2 dawki (zyskamy odporność na cały sezon) ostatnią dawkę należy wziąć jesienią.

Objawy choroby:

Bez względu na rodzaj i stopień zaawansowania atakuje tkankę łączną, mięśniową i nerwową. Pierwsze objawy choroby rozwijają się w ciągu 1-3 tygodni od ukąszenia. Może pojawić się tzw. rumień wędrujący - zaczerwienienie o średnicy od kilku do kilkunastu centymetrów, może być lekko wypukłe, ciepłe, bolesne przy dotyku. Typowy rumień po ukąszeniu kleszcza jest jaśniejszy od środka (rumień wędrujący występuje w ok. 30 % przypadków boreliozy (u dzieci tylko w 10 %). W tej fazie choroby mogą pojawić się objawy grypopodobne. Jeśli nie zostaną podane antybiotyki, borelioza przechodzi w fazę rozsianą.

W ciągu 2 tygodni do kilku miesięcy pojawiają się objawy wtórne. Może to być zapalenie stawów, zaburzenia neurologiczne i kardiologiczne. Po około roku od zakażenia borelioza przechodzi w postać przewlekłą.

Objawy boreliozy przewlekłej:

• gorączka,

• dreszcze,

• bóle głowy,

• ból gardła,

• ból stawów,

• tiki mięśni,

• sztywność stawów.

Chory może podwójnie widzieć, mieć paraliż mięśni twarzy, zawroty głowy, problemy z mówieniem, orientacją przestrzenną.

Borelioza układu nerwowego czyli neuroborelioza stanowi natomiast 15-40% spośród wszystkich przypadków boreliozy, a jej objawy mogą pojawić się wiele lat po ukąszeniu przez kleszcza i narastają z czasem. Niestety, żaden z dostępnych testów nie może w 100 % wykluczyć ani potwierdzić boreliozy. Badania serologiczne krwi polegają na wykrywaniu przeciwciał IgM i IgG przeciw Borrelii. Wynik negatywny któregoś z badań nie wyklucza boreliozy.

W Polsce najpopularniejszy test ELISA – często wychodzi fałszywie ujemnie – jest wiarygodny w 30 %przypadków. Czulszym badaniem (70 % wiarygodności) jest test Western Blott, ale można go zrobić po minimum 3 tygodniach od ukąszenia. Najdokładniejszą diagnozę daje PCR, czyli badanie polegające na poszukiwaniu (we krwi lub moczu, płynie stawowym lub mózgowo-rdzeniowym) DNA bakterii.

Leczenie boreliozy

Boreliozę leczy się antybiotykami. U niektórych chorych leczenie boreliozy trwa półtora roku, a u innych zaledwie kilka tygodni. Skąd ta różnica? Powodem nie jest postać boreliozy, ale fakt, ile czasu trwa choroba, nim została postawiona prawidłowa diagnoza. Według obowiązującej u nas procedury (wg IDSA – Amerykańskiego Towarzystwa Chorób Zakaźnych) uważa się, że po krótkiej antybiotykoterapii borelioza jest raz na zawsze zwyciężona. Jeśli pacjent nadal źle się czuje, to po prostu cierpi na tzw. zespół poboreliozowy. Nie ma wtedy wskazań do leczenia antybiotykiem (stosuje się leczenie objawowe).

Sytuacja epidemiologiczna w zakresie boreliozy.

Borelioza od roku 1996 roku podlega w Polsce obowiązkowi zgłaszania i rejestracji. W pierwszym roku zanotowano 751 przypadków tej choroby i od tego momentu liczba rejestrowanych zachorowań systematycznie wzrasta

tab1 bor

Wykres 1. Zapadalność na boreliozę w Wielkopolsce na tle Polski w latach 2010-2018.

wyk1 bor

Należy również pamiętać, iż kleszcze będące wektorami krętków Borrelia burgdorferi mogą jednocześnie przenosić inne zarazki chorobotwórcze dla człowieka.

Mapa strony

Mapa zagrożeń